Kerstvieringen: Posadas in Mexico

Iemand vroeg op Facebook: zijn er ook speciale tradities voor Kerst in Mexico? En ja, die zijn er. In dit artikel lees je alles over Las Posadas. Letterlijk vertaald betekent het woord Posada “herberg”, en Las Posadas (de herbergen) het herinnert aan de tocht van Maria en Jozef langs de herbergen op zoek naar een slaapplaats.

Las Posadas zijn volksfeesten en hebben zich vanuit Mexico verspreid naar de omliggende zuidelijk gelegen landen, Helemaal tot aan Panama.Gedurende de 9 dagen voor kerst dus van 16 tot 24 december worden deze feesten gevierd. Het slotfeest is NocheBuena, kerstavond op 24 december en dat feest duurt tot in de vroege ochtenduurtjes. De officiële kerstdagen komen op 25 december ten einde. Mexico kent niet zoals in Nederland op de 26ste nog een tweede kerstdag.

De eerste Posada vieringen zijn ingevoerd door de katholieke Spanjaarden om de Azteekse festiviteiten rondom de komst van Huitzilopochtli de God van Oorlog te vervangen. Deze feesten werden Panquetzaliztli genoemd en duurden van 6 tot 26 december. Min of meer dezelfde data als waarop men in Spanje de geboorte van Jezus vierde. Langzaam maar zeker werd het beeld van de (volgens de Spanjaarden ) afgod Huitzilopochtli vervangen door de kerststal en de reis naar de geboorteplaats van Jezus.

In eerste instantie vonden deze vieringen in de tempels en kerken plaats onder leiding van een pastoor of monnik. Maar gaandeweg de 18de eeuw werd het meer een buurtfeest. En de religieuze liederen werden vervangen door volkszang.

De afbeeldingen die de kerk gebruikte om de mensen te bekeren naar het katholicisme bestonden uit 9 taferelen, 9 posadas, 9 overnachtingen in de herberg op weg van Nazareth naar Bethlehem.

Negen dagen wordt er gebeden, elke dag met een ander thema:

• nederigheid,
• kracht,
• loslaten,
• naastenliefde,
• vertrouwen,
• rechtvaardigheid,
• zuiverheid,
• vreugde
• en op de laatste avond is het thema “vrijgevigheid” met de beroemde piñata

Piñata

De piñata die in Las Posadas wordt gebruikt is een vijfpuntige of 8 puntige papier maché ster versierd met crêpepapieren linten. Hij zit van oorsprong vol mandarijntjes, noten en gedroogd fruit en chocolade munten. Maar in de moderne tijden wordt hij meer en meer gevuld met goedkoop snoep wat je bij de meeste Mexicaanse feestwinkel per baal kunt kopen.

Piñata’s stammen nog uit de tijd van de Azteken en horen onlosmakend bij de viering van de geboorte van de oorlogsgod Huitzilopochtli en in die tijd bestonden ze uit holle vaten en afbeeldingen van deze god gemaakt van klei die dan stuk geslagen werden.

Bij de door de katholieke kerk ingevoerde piñata symboliseerde vroeger elke punt van de toen 7-puntige ster een doodzonde, maar die traditie is allang niet meer gezien het gewijzigde aantal punten.

De persoon die de piñata moest stukslaan vertegenwoordigde de gelovige die met de theologische deugd van het geloof (de stok) de zonde overwint door de bovennatuurlijke gave van genade te herstellen (God’s gaven die nodig zijn om redding te bereiken) vertegenwoordigd door de val van fruit en snoep. God is goed en genadig, kijk naar al het fruit en lekkers wat in zin almachtige vrijgevigheid naar beneden valt……..zoiets.

Tegenwoordig is het stukslaan van de piñata vooral vermaak, en voorbehouden aan de kinderen die aanwezig zijn op het feest. Hoewel ook volwassenen met groot plezier zo’n ding aan stukken slaan.

Las Posadas zijn dus een typisch Mexicaanse kersttraditie. Per straat of wijk of per familie worden activiteiten georganiseerd in de negen dagen voorafgaande aan de grote kerstviering in de nacht van 24 december. Elke avond is er een ander huis waar de mensen samenkomen, negen herbergen, waar mensen elkaar ontmoeten en de tradities in stand houden, bidden, zingen leren over het kerstverhaal en natuurlijk samen eten.

Er worden steeds meer speciale “kinder-posadas” georganiseerd door buurten, soms de kerk, of organisaties die kinderen die wel een duwtje in de rug kunnen gebruiken vanwege de armoede uitnodigen mee te doen aan Las Posadas met aan het einde een tombola met grote cadeaus en/of een leuk cadeautje voor elke deelnemer. Tijdens de Posadas die vaak in buurthuizen van de Ejidal gehouden worden, krijgen de kinderen een warme maaltijd, veel lekkers en ze horen het verhaal van Jozef en Maria op weg naar Bethlehem voor de grote volkstelling.

In de meer traditionele dorpen in Mexico organiseert eén persoon een groep die ‘de herders’ wordt genoemd. Jongens en meisjes; in paren, soms wel 10, 15, 20 of meer die in twee rijden een meisjes r ij en een jongensrij deze groep oefent weken voor de kerst al zang en dans, om op de NocheBuena een voorstelling te geven in traditionele kleding. Dit gebeurd in de kerk of op het dorpsplein (meestal voor de kerk) en de 9 gastgezinnen van de posadas zijn dan ook aanwezig. Aan het einde wordt het kindje Jezus in de kribbe in de kerststal gelegd en worden kadootjes gegeven.

En dan mag de piñata gebroken worden. Hilariteit alom na een periode van bezinning en het aanhalen van (familie)banden.

In gebieden waar religie nog heel levend en traditioneel is zijn ook optochten door de straten waarbij mensen een beeld van de maagd Maria meedragen en liederen zingen, tpch zie je dit steeds minder vaak, het zijn vaak groepjes oudere dames die dit nog volhouden. Zij bidden de rozenkrans, en gaan dagelijks naar de mis en wonen ook vaak alle 9 missen bij op de dag voor kerst in hun plaatselijke kerk.

Traditionele gerechten en drankjes tijdens de posadas zijn

• warme chocolademelk met chili
• warme fruitpunch (Ponche de fruta)
• atole (een warme mais drank)
• tostada de pata (een mengsel van vlees, spieren en pezen van een koeienpoot op een krokante tortilla)
• pozole (een soep van mais die ontdaan is van zijn vliesjes)
• buñuelos (een gebakken deegbol bestrooid met suiker)

Om maar een paar te noemen, want elke streek en soms zelfs stad heeft zijn eigen gerechten.

Posadas in de moderne tijd

Meer en meer verdwijnt de katholieke en religieuze betekenis van de posadas en meer en meer wordt het een feest van familie en gezelligheid, eten en drinken. Zelfs op de scholen worden posadas gehouden en studenten mogen dan zonder schooluniform naar school komen.

In veel huizen van rijkere Mexicanen verschuift de traditie van Las Posadas meer en meer naar het Amerikaanse Kerstfeest met de komst van Santa en het geven van uitbundige cadeaus op de kerstochtend. Maar dat feest op Noche Buena, op kerstavond op de 24ste, dat blijft. En dat begint rond 11 uur. Die avond gaan alle winkels en bedrijven vroeg dicht, en heeft iedereen de koelkast vol staan met lekkernijen, en dat feest vol eten, zang en dans duurt tot in de vroege ochtenduren. Kerst is in Mexico 1 nacht en 1 dag. Op 26 december gaat iedereen weer aan het werk.

Als je een Mexicaanse posada wilt meemaken zul je of in een heel traditioneel dorp ergens in het binnenland of ver weg in de bergen moeten verblijven tijdens de adventstijd, of je moet binnen een religieuze familie uitgenodigd worden. Elke andere vorm van posada is meer gezellig samenzijn en niet langer bezinnen op verbetering van je leven en vergroten van je medemenselijkheid en uitbreiden of herstellen van sociale contacten.